Multimedialeren: chemie tussen woord en beeld
Wie E-learning zegt, zegt zelfstudie. Maar hoe hou je je deelnemers digitaal en vanop afstand bij de les? Multimedia speelt dan een belangrijke rol.
Je wil toch dat de deelnemers van je e-learning gemotiveerd zijn én dat ze je leerinhoud begrijpen, onthouden en gaan toepassen? “De leeropbrengst”, noemen we dat. Een doordachte multimedia-aanpak is dan wel noodzakelijk.
Waarom multimedia telt
Chemische reactie tussen woord en beeld
De pedagoog Richard E. Mayer deed in de jaren 90 tien jaar onderzoek naar multimedialeren. Zijn conclusies zijn vandaag nog steeds prima toepasbaar, wat al best straf is in onze snel evoluerende technologiewereld. Video, audio, animatie — het was toen minder courant, maar wel al bestaande. Alleen de VR-bril, daar had Mayer het in de jaren 90 nog niet over.
Algemeen beschouwd stelt Mayer met zijn theorie dat multimedia-instructie verbale en visuele mentale voorstellingen stimuleert, die geïntegreerd kunnen worden met de beschikbare voorkennis, waardoor nieuwe kennis geconstrueerd wordt.
In gewone mensentaal: woord, beeld en voorkennis moeten in een e-learning als het ware een “chemische reactie” uitlokken, om zo tot nieuwe kennis en inzichten bij de leerder te leiden.
Onderzoek in de praktijk
Vliegtuigjes leren vouwen
Uit Mayers multimedia-instructietheorie volgen enkele zeer interessante ontwikkelingsprincipes voor digitaal leermateriaal. Het “multimediaprincipe” is er daar één van:
“Cursisten leren beter van woorden én grafische elementen dan alleen van woorden.”
Ofwel: tekst én beeld is beter dan tekst alleen.
De vliegtuigjestest van The Belgian Network for Open and Digital Learning maakt dat concreet. Drie groepen krijgen instructies op een verschillende manier om een vliegtuigje te vouwen:
- Een eerste groep krijgt enkel een geschreven handleiding.
- Een tweede groep krijgt diezelfde handleiding met bijkomende uitleg van de spreker.
- Een derde groep krijgt een video waarin de spreker toont en uitlegt hoe vliegtuigjes moeten gemaakt worden.
Bij de daaropvolgende opdracht — “maak vliegtuigjes die aan de gevraagde kwaliteitseisen voldoen” — scoort:
- Groep 1 (enkel geschreven handleiding): 1 goedgekeurd vliegtuigje.
- Groep 2 (handleiding met bijkomende uitleg): 3 goedgekeurde vliegtuigjes.
- Groep 3 (met de video): 11 goedgekeurde vliegtuigjes.
Tekst en uitleg helpen dus nauwelijks. Maar een video die toont hoe het moet, geeft spectaculaire leerresultaten.
Het belang van beeld verbaast natuurlijk niet. “Een beeld zegt meer dan duizend woorden” — wie kent die uitspraak niet? Denk ook aan het belang van ondersteunende visuals bij presentaties, of aan de aandacht en het bereik van een post op social media als die visueel is.
Vorm is vrij, samenwerking niet
Laat woorden en beelden samenwerken
In het multimediaprincipe van Mayer kunnen woorden zowel geschreven als gesproken tekst zijn. En beeld kan gaan van:
- statische illustraties, zoals tekeningen, grafieken, tabellen, kaarten of foto’s;
- dynamische elementen, zoals animaties of video.
Video en animatie zijn dus geen noodzakelijke voorwaarde voor een kwalitatieve e-learning, zoals sommigen lijken te geloven. De cursus Elements of AI is daar een mooi voorbeeld van: goed opgebouwd, met enkel boeiende geschreven tekst en enkele knappe illustraties en oefeningen. Dat kan dus ook.
De uitdaging luidt: laat woorden en beelden samenwerken, in welke vorm ook.
Ga dus niet zomaar een animatie maken van een bestaande cursus, e-book of handleiding om ze dan in je online cursus te droppen — dat is echt geen goed idee. Denk na over hoe woorden en grafische elementen kunnen samenwerken en elkaar versterken, om zo een meerwaarde te leveren aan de cursist.
De valkuil van teveel
Cognitieve overbelasting: trap niet in de val
Een valkuil voor multimedia in e-learning is cognitieve overbelasting.
Let op: cursisten leren beter van animatie met beschrijvende audio dan van animatie, beschrijvende audio én onscreen tekst tegelijk. Dat overbelast namelijk het visuele kanaal van het werkgeheugen. Vermijd dus beeld, audio en geschreven tekst tegelijk in je video of animatie.
Omwille van toegankelijkheid kan je wel het uitgeschreven audioscript aanbieden, maar dat is een ander verhaal.
Verrijk je online cursussen met multimedia die écht werkt
Wil je een boeiende e-learning laten maken, verrijkt met kwalitatieve, goed gedoseerde multimedia zoals audio, video en animatie? Of wil je een bestaande online cursus opfrissen met multimedia? Klop dan zeker bij ons aan — wij hebben multimedia-cracks in huis die je graag helpen.
Boek een kennismakingsgesprekNog even in beeld
De cognitieve multimediatheorie van Mayer toegelicht
Liever kijken dan lezen? Deze video legt de theorie van Mayer uit in woord én beeld — een mooie illustratie van het multimediaprincipe zelf.
